| .. |
|
.. |
| |
|
.. |
ZO CULTURAL MEET,
MARCH NI 31, CHAMPHAIA
PU HAUKHUM HAUZEL THUSAWI
Hmun
hrang hrang atanga he ZO CULTURAL MEET
hmang tura lo kal unau zawng zawngte duhsakna chibai ka buk a che
u. He
hun
pawi- mawh takah hian Zomite Hnam nun leh ziarang a rawn chhem alh
thar ka duh hle a ni. Hnam changkang leh fing apiangin an `Culture'
an hlut thiam a, Culture ngainatna chang hre lote chu hnambo an ni
thin. Red Indian kan tihte America ram sapho an luh hma daiha lo
luahtute, an culture an humhalh loh avanga vawiinah chuan hnam anga
hriat an nih tawh lohzia te, Japanese-te chuan hnam nun leh ziarang
vawiin thlenga an vawn nun avanga hnam d.ingchhuak leh midangte zah
leh ngaihsan an nih dante rilruah a
lo
lang
thin. Chuvangin kan culture - kan tawng, kan hla, kan lam, Hnam tih
dan bik kan neihte - hi ngaihhlut dan i thiam ang u.
Kan
nihna,
kan
`Identity' hi kan chian a tul hle mai. Hnama chiang inti theuh theuh
pawh kan chian dan a inang lo. He lai tak hi ka thu vei, sawi tul ka
tih em em a ni. Paite inti thenkhat chuan "Mizo ka ni lo" an ti a ni
awm e. Kei erawh chuan "Paite Mizo ka ni" ka ti thin. Ka pawm ve dan
chuan Hnam peng "Tribe" pakhat Paite ka ni a, hnam peng dang tam tak
a awm a, chung zawng zawng infinkhawm chuan Hnam (Nation) a siam a,
chu Hnam chu Mizo a ni. Mizo hi tu hnam peng ta bik mah a ni lo va,
Zo hnahthlak "Tribe zawng min khuh khawmtu (Umbrella) a ni. Mi
thenkhat Zomi invuah duh zawk erawh an
awm. Kum
engzat emaw kal taah khan Manipur-ah, a bik takin Lamka velah chuan
Pu Gougin, Ex-MLA chuan Grammar dan atang pawhin Mizo tih ai chuan
Zomi tih hi a dik zawk daih tih uar takin a lo tlangaupui thin.
Engpawh ni sela, "Zomi ka ni" ti thei chuan "Mizo ka ni" tih pawh
theih awm tak a ni. Romeo & Juliet te thawnthua an inhmangaihna
sawichhuah nana "Rose hi hming dangin ko mah ila a rimtuina a nem
chuang dawn em mi? " tih te pawh kha min hriat chhuahtir thin.
A
`Side' lehlam i han bihchiang ve leh teh ang. Mizo
kan
tih hian engnge a huam chin? He zawhna pawimawh tak mai chhanna hi
Dr. Lalchhuanawma Tochhawngin nitin chanchinbu Dingdi Marh 8-a
a
ziahah khan ka hmu a, lawmawm ka ti hle a ni. "Mizo tawng hmang
chauh hi Mizo an ni em" tiin zawhna a siam a, amah vekin chhangin
"Ni lo e" a ti. Entirna chiang tak hmangin, Mizo tawng hmang chauh
hi Mizo an nih dawn chuan Ralte theuh theuh, Hmar theuh theuh, Paite
theuh theuh - a then kan ti Mizo ang a, a then kan ti Mizo lo dawn a
ni. Chubakah Mizorama piang, Mizo tawng pawh thiam tam tak (Entirnan
Gorkhali te chu Mizoah kan chhiar thei bawk si lo) Chutih laiin
America lama awm, Mizo tawng thiam mang lo tam tak chu kan ti Mizo
leh em em lawi si. Miin apianpui tawng a hman hian tumahin kan
sawisel thei lo. Kan rilru leh thinlunga Mizoram leh Mizo hian a
huam zim em avangin, thil dangah pawh huang kan zauh hlei thei lo va,
midang tan Mizo intih a harsat phah fo thin. Tawng thuah leh chetzia
leh nihphungahte kan puanin hi kan zauh thiam a tul hle tawh a ni.
A
chunga kan han tartan atangte khian Mizo nihnaa chian a pawimawh a,
midangte Mizo nihnaa chian a pawimawh leh zual tih kan hmu thei awm
e. Kan Mizo nihna ang ngeia kan inhriat tlan leh kan inpawm tlanna
hian inlungrualna, inpumkhatna kawngah min hruai dawn a ni.
Chhiahtlanga Central YMA Conference-ah pawh khan hetiang lam thu hi
ka sawi tawh a. Tuna Mizo tawng kan tih tak hi a tirah chuan Lusei
tawng tih a ni a, mahse tuna Mizo inti tam zawk hi chu Lusei an ni
lo a, kan mithiam hmasate sawi dan chuan hnam peng (Sub Tribe) sawm
vel chauh heng - Pachuau, Chuaungo, Chuauhang, etc. te hi Lusei an
ni a, anmahni bakah Lal chi Sailo leh Zadengte'n Lusei tawng an
hmang tih
a
ni. Tawng chauh hi Mizo nihna a
nih chuan a tira Lusei tawng hmang ve lo - Ralte te, Pawi te, Paite
leh Hmar te hi Mizo lo vekah
kan
chhiar dawn em ni? Tawng hi Mizona a nih lohzia chu Pu Zoramthanga;
Chief Minister pawhin ZOFEST - 2004 ah khan chiang takin a sawi a :
"Kei pawh Middle School ka kai hma zawng chuan Zahau Pawi tawng ka
hmang thin a... Kan Mizo na hi tawng ni lovin, kan pianna, kan
thisen hi a ni zawk a ni" a ti a
ni.
Chuvangin Zo hnahthlak zawng zawng
te hi Mizo dik tak
kan ni
e, tih hi hrechiang leh zual ila, a tul ang angin i puangzar zel
bawk ang u.
Nimin
lawk khan Mizoram Paite Union Conference hman a nih thu ka hria a,
hemi chungchang hi thu tlem ka han sawi ve leh ang e. Mizoram Paite
Union a lo dintirh lai khan hotu thenkhatin mi rawn sawipui ve a,
kei chuan "He Union hi political party nge a nih Social
Organisation?" tiin ka lo zawt a, Political Party a nih lohzia min
hrilhfiah
a.
"A nih leh MLA Election te lo awm
ta sela, Mizoram Paite Union hian candidate siam emaw, political
party dang nena thawhho emaw a tum mai lawng maw ?" tiin ka zawt
nawn leh a. Hetiang tuma he Union hi din a nih loh thute min hrilh
a, hetiang thil tum (policy) thianghlim tak, Paite Inpui dik tak ni
tura a kal chhoh zel hi a pawimawh hlein ka hria. Chubakah chuan he
Union
hi Paite zawng zawng huapzo ni se a duhawm tak zet a ni. Inpumkhatna
leh tanrualna tha zawk a awm theih nan, Manipur Paite, Mizoram Paite
tih ang zawnga ngaihdan te pawh awm lo sela; siamthat ngaite siam
tha a, lungrual taka hma lam pan thei turin tan i la ang u.
|
.. |
|
|
|
|
|
| |
|
|
|